TL;DR: 3-bant karambol, dünyanın en zarif cue sporlarından biridir: cazibe topunun, hedef toplara değmeden önce en az üç banda dokunması gereken bir hassasiyet ve geometri oyunudur. Bu rehberde kuralları, puanlamayı, klasik pozisyonları, diamond sistem temellerini ve ücretsiz bir tarayıcı simülatöründe nasıl çalışacağınızı öğreneceksiniz.
3-bant karambol nedir?
3-bant karambol (uluslararası adıyla three-cushion billiards veya 3-cushion), karambol bilardo ailesinin en üst düzey disiplinidir. Beyaz, sarı ve kırmızı üç top ile altı pocket'sız bir masada oynanır. Oyuncunun cazibe topu (kendi topu), her el atış sonrasında diğer iki topa değmeden önce en az üç farklı bantla teması sağlamış olmalıdır.
Türkiye'de 3-bant, Semih Saygıner, Tayfun Taşdemir, Lütfi Çenet gibi isimlerle 1990'lardan itibaren dünya sahnesinde kendine yer açan bir spor oldu. Türkiye Bilardo Federasyonu (TBBF) altında resmi turnuvalar düzenlenir; UMB (Union Mondiale de Billard) bünyesindeki Dünya Kupası serileri ve Dünya Şampiyonası ise küresel zirveyi temsil eder.
İlginç bir not: 3-bant olimpiyat sporu değildir (yaygın bir yanlış inanç). 1900 ve 1904 Olimpiyatlarında bilardo gösteri sporu olarak yer aldıysa da modern dönemde herhangi bir karambol disiplini olimpiyat programında yer almıyor.
Resmi kurallar (UMB)
Donanım kuralları
- Masa: 2.84 m × 1.42 m (10 fit), banttan banta. Sıcaklık 30-32 °C arası tutulur.
- Toplar: Üç adet, 61.5 mm çapında, 210 g ağırlığında. Renkler: beyaz (cazibe), sarı (cazibe — iki oyunculu eşleşmede), kırmızı (hedef).
- İstaka: Tek parça veya iki parça, ucu 11–12 mm; uç keçesi (tip) genellikle medium veya hard.
- Kumaş: Simonis 300 Rapide, 760, 860 gibi profesyonel kumaşlar standarttır.
Oyun kuralları
- Açılış: Kırmızı top alt diyamonda, rakip cazibe topu orta diyamonda, kendi cazibe topunuz "sol/sağ uzun bant — beyaz nokta" konumunda. Açılış vuruşu kırmızıyı önce vurmalı.
- Geçerli sayı: Cazibe topu, diğer iki topa değmeden önce en az üç farklı bantla temas etmelidir.
- Sıra: Sayı kazandığınız sürece masa sizindir. Kaçırınca rakibin sırası gelir.
- Maç süresi: Resmi maçlar genellikle hedef puana kadar oynanır (30 veya 40 puan).
- Hatalar: Topa dokunmama, hedef topu tutamama, top masadan dışarı çıkma → 0 puan, sıra rakibe geçer.
Puanlama nasıl yapılır?
Bir geçerli karambol için sıralama: kendi topunuz → en az üç bant → diğer iki top. Bant temasları sıraları herhangi olabilir — ilk değiş bir top, sonra üç bant, sonra ikinci top da olabilir; ya da üç bant önce, sonra her iki top da olabilir.
Yaygın yanlış: Üç banta değer ama yalnızca bir hedef topa değerse, karambol oluşmamış demektir. Sayı sayılmaz.
Her geçerli karambol = 1 sayı. Aritmetik ortalamanız (puan / atış sayısı) sizin "average"ınızdır; profesyonel oyuncularda 1.5+, dünya en iyi oyuncularında 2.0+ olur.
Donanım: istaka, top, masa, kumaş
İstaka seçimi
- Ağırlık: 480-540 g profesyonel için tipik
- Uç boyu: 11.5 mm karambol için standart (pool 12.75-13 mm)
- Tip kalitesi: Layered (Kamui, Predator) tip uzun ömürlü ama pahalı; tek katmanlı (Le Pro, Triangle) bütçeli
- Şaft: Maple en yaygın; düşük-deflection şaftlar 3-bantta tercih edilir — yan vuruş sapmasını azaltır
3ball ipucu
Simulatörde "İstaka" panelinden tip kalitesini ayarlayabilir; medium tip + low-deflection şaft ile yan vuruşların ne kadar düştüğünü görsel olarak takip edebilirsiniz.
3ball'ı aç →Top, masa ve kumaş
Aramith Super Pro Carom 61.5 mm — endüstri standardı. 2.84 m × 1.42 m masa. Kumaş ısıtması Avrupa standardı — kumaşın hızını sabitler. Ev kullanıcıları için ısıtma şart değil; ancak kumaş ortam neminden etkilenir.
Yedi temel vuruş
3-bant müfredatının iskelet vuruşları. Her birini ezbere bilmek + 3ball'da 30 deneme yapmak, ortalamanızı 6 ay içinde ikiye katlar.
- Doğal açı (natural angle) — Topun yan vuruş olmadan banttan dönüş açısı.
- Bricole (kısa-uzun-kısa) — Cazibe topu önce yakın bandı bombalamak, sonra uzun banta sıçrayıp hedef topa varmak.
- Around-the-table (masanın etrafından) — Cazibe topu uzun bant — kısa bant — uzun bant rotasıyla masa etrafında dönerek karambolü tamamlar.
- Reverse english (ters efe) — Topu, dönüşten sonra geri sapacak biçimde efelemek.
- Massé — İstakanın dik tutularak topa dik üstten vuruşla yapılan eğri yörünge.
- Pivot — Nokta etrafında dönüş veren ipek vuruşlar.
- Cushion-first (önce bant) — Hedef topa varmadan ÖNCE bantla temas.
Diamond Sistem genel bakış
Diamond System, 1920'lerde Willie Hoppe tarafından sistematize edilen, masanın bantlarındaki diamond (elmas) işaretlerini kullanarak 3-bant rotalarını sayısal hesapla bulan bir yöntemdir.
Temel Diamond System: Cazibe topunun yola çıktığı diamond + hedef diamond toplamı = "bant 1 yansıma noktası" diamond numarası. Pratikte top hızı, kumaş hızı, sıcaklık, efe miktarı bu rakamı ±1 diamond etkiler. Onun için:
- Plus 2 sistem = +2 düzeltme ekler (yumuşak vuruş için)
- Korean (5-and-half) sistem = bantların değerlerini 5'e böler ve daha hassas hesap sunar
- Half-ball reference = top kırma açısını standartlaştırır
Tüm bu sistemlerin tam matematiksel anlatımı + 3ball içinde interaktif örnekler için Diamond Sistemleri sayfamızı ziyaret edin.
Klasik pozisyonlar
| Pozisyon | Kısa açıklama |
|---|---|
| Ticky | Cazibe topu ve hedef top frozen banttayken yapılan kısa-uzun-kısa karambol |
| Şemsiye | Üç top "şemsiye" gibi konumlanmış; uzun-uzun-uzun rota |
| Around-the-table | Cazibe topun masa etrafında üç bantta tam tur atması |
| Bricole (4 alt türü) | Uzun-bant, kısa-bant, ters, çapraz |
| Triangle | Üç top üçgen oluşturduğunda ortadaki temas + iki bant |
| Edge shot | Hedef top kenara çok yakın, kenar vuruşla giriş |
30 günlük antrenman programı
| Hafta | Odak | Günlük 30 dk antrenman |
|---|---|---|
| 1 | Doğal açı + temel diamond | 50 düz vuruş, 25 doğal açı testi, 25 diamond hesap |
| 2 | Bricole + ticky | 30 bricole varyasyonu, 30 ticky, 30 doğal açı |
| 3 | Around-the-table + şemsiye | 25 around-the-table, 25 şemsiye, 25 sistem hesap |
| 4 | Karışık + tempo + zamanlama | 50 karışık pozisyon, 25 zamanlı atış, video review |
3ball ile ücretsiz pratik
3ball.app, 3-bant karambol için özel olarak tasarlanmış ücretsiz, login gerektirmeyen, tarayıcıda çalışan bir antrenör simülatörüdür: gerçek fizik (Hertz teması, sürtünme, throw efekti, banttan kayıp enerji), AI çözücü, foto-pozisyon (computer vision), 5 dilde arayüz, mobil + masaüstü PWA, ücretsiz.
Sıkça sorulan sorular
3-bant nasıl puan alır?
Cazibe topunuz, diğer iki topa değmeden önce en az üç farklı bantla temas etmelidir. Geçerli karambol = 1 puan.
3-bant kaç toplu oynanır?
Üç top: beyaz (cazibe), sarı (cazibe — iki oyunculu eşleşmede), kırmızı (hedef). Pocket yoktur.
3-bant masa ölçüsü kaç metre?
2.84 m × 1.42 m (resmi UMB ölçüsü).
Diamond sistem nedir?
Masanın bantlarındaki diamond işaretlerini kullanarak 3-bant rotalarını sayısal olarak hesaplayan bir sistem. En basiti: çıkış diamond + hedef diamond = ilk bant temas noktası.
3ball ücretsiz mi gerçekten?
Evet — kayıt yok, ödeme yok, paywall yok. Setviva Teknoloji tarafından geliştirilip işletilmektedir.
Sırada ne var?
- Diamond Sistemini derinlemesine öğren: Diamond Sistemleri
- Karambol terimleri: Sözlük
- SSS: Sıkça Sorulan Sorular
- Hemen pratik: 3ball'ı aç →